Çocuklarda lisan bozukluğu: Dikkat edilmesi gereken işaretler

Konuşma zahmeti olarak isimlendirilen lisan gecikmesi, çocuklarda en sık görülen gelişimsel meselelerden biridir. Çocukların hepsi farklı oranlarda gelişir. Lakin, kimi kazanımlar aşağı üst birebir yaşlarda kendini göstermelidir. Bu nedenle, çocuğunuzda önemli bozuklukları tespit etmek için dikkatli olmanız kıymetlidir.

Dil zahmetleri yaşayan çocuklar birden fazla durumda okula başlamadan evvel bu zahmetlerin üstesinden gelmeyi başarır.

2 ila 5 yaş ortasındaki bir çocuğun olağan gelişim eğrisinden bir kayma olduğunda lisan zahmetleri ortaya çıkar. Çocuk yeni sözler öğrenmekte yahut yaşına uygun tam cümleler kurmakta zorlandığında ise bu durum konuşma zahmeti olarak tanımlanır.

Bu bozukluklar kendini farklı biçimlerde gösterebilir. Muhakkak seslerin yanlışsız söylemini engelleyen zahmetler, gelişimsel lisan bozukluğu ve hatta kekemelik ortaya çıkabilir. Tüm bunlar, manaya zahmeti ile sonuçlanır.

Ne vakit endişelenmeliyiz? İşaretler nelerdir?

18 ay ila 3 yaş ortasında olan ve kendini her vakit uygun tabir edemeyen bir çocuk, tam öğrenme sürecinde olduğu için büsbütün olağandır. Lakin, çocuğunuzun profesyonel yardıma muhtaçlığı olabileceğine dair kimi işaretlere karşı tetikte olmanız kıymetlidir.

Doğumdan 12 aya kadar

Çevreye verdiği reaksiyonlara dikkat ederek, çocuğunuz daha bebekken birtakım belirtileri tespit etmek mümkündür.

– Etraftaki gürültüye reaksiyon vermez,

– Birkaç cıvıltı yayar,

– Gülmez yahut çok az gülümser,

– Sarılmayı sevmez.

12 ila 24 ay arası

Bu periyotta çocuk birinci sözlerini söylem eder. 18 aylık söz dağarcığı yaklaşık 50 sözdür.

– Çok çeşitli sesler yaymaz,

– İsmini tanımıyor ve baba yahut anne demiyor,

– Kolay, rutin talimatları anlamıyor,

– Bir objeyi işaret etmek yahut selam vermek için elini sallamak üzere jestleri irtibat kurmak için kullanmıyor,

– Duyduklarını tekrar etmeye çalışmıyor,

– Muhakkak bir sese yahut oyuncağa takıntılı bir biçimde dikkat eder, başkalarını göz arkası eder.

2 yaş ila 2,5 yaş arası

Bu yaşta, çocuğunuz 50 ila 100 söz ortasında söyleyebilmelidir. Üstelik her gün yenilerini söylem etmelidir.

– Brkaç anlaşılır söz konuşur,

– Yalnızca jestlerle bağlantı kurar,

– Yalnızca banyo, uyku, meyve suyu, dışarısı üzere rutin sözleri anlar,

– Hayvan seslerini taklit etmez.

2,5 ila 3 yaş arası

Çocuğun lisan gelişimini yakalaması bu yaş civarındadır.

– Seçmesi gereken soruları anlamıyor. Örneğin, “Parka gitmek mi yoksa meskende oynamak mı istiyorsun?” üzere bir soruya kayıtsız kalır.

– Kolay günlük talimatları anlamıyor,

– Sözleri çevreleyen imgeler yahut objelerle ilişkilendirmeye çalışmaz.

3 ila 4 yaş arası

Çocuğunuz 3 yaş civarında, cümlelerini daha güzel yapılandırmalıdır.

– “Kim?” üzere kolay soruları anlamıyor üzere görünüyor,

– “Yukarı/aşağı” yahut “küçük/büyük” üzere temel kavramları anlamıyor,

– Güya konuşmak onun için çok zormuş üzere jestlerle bağlantı kurar,

– Nadiren 3 sözlük cümleler söyler,

– Sorulan soruyu cevaplamak yerine tekrar eder.

4 ila 5 yaş arası

Çocuğunuz 4 yaşında, birden fazla aksiyonu içeren talimatları izlemenin yanı sıra kendisine söylenen çabucak hemen her şeyi anlar. Uzun sohbetlere de katılabilir.

– Tutarsız konuşur yahut daima söz arar,

– Renkleri isimlendirme ve tanımada zorluk yaşar,

– Kendilerini bir cevap geliştirmeye sevk eden açık uçlu sorulara cevap vermekte zahmet çeker,

– Bir konuşmayı sürdürmekte zahmet çeker,

– “Yukarı/aşağı” üzere uzamsal edatları anlamakta zahmet çeker.

Çocuğunuzun lisan öğrenmesine nasıl yardımcı olabilirsiniz?

– Onunla konuşurken kendinizi onun düzeyine getirin.

– Cümlelerinizdeki tüm sözleri anlayabilmesi için yavaş konuşun.

– Çocuğunuzu düzeltirken, sıkıntı kelimeyi vurgulayarak kısmı yavaşça yine söz edin.

– Sizin için gereğince süratli gitmese bile, kendisini tabir etmesi için ona vakit tanıyın.

– Onu yaşıtları olan başka çocuklarla tertipli temasa sokun.

– İşaret ettiği objeleri isimlendirin ve tanımlayın.

Çocuğunuzun lisan gelişimi ile ilgili kaygılarınız varsa, çocuk hekiminize ve hatta bir konuşma terapistine danışmaktan çekinmeyin. Her ikisi de çocuğunuzun bu zorlukları aşmasına yardımcı olabilir.